ความเป็นมาและความสำคัญของสปา
"สปา" (Spa) เป็นชื่อสถานที่อาบน้ำพุร้อนแห่งหนึ่ง ตั้งอยู่ในเขตป่าที่สวยงามและแวดล้อมด้วยภูเขา ทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ของเมืองเลียล์ (Lie'sge) ในเบลเยี่ยม

ธุรกิจสปาเกิดครั้งแรกในประเทศไทย เมื่อประมาณ 10 ปีที่ผ่านมา เป็นธุรกิจที่แฝงตัวอยู่ในโรงแรมหรู เพื่อรองรับนักท่องเที่ยวชาวต่างชาติ

ปัจจุบันนักท่องเที่ยวทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติให้ความสนใจในเรื่องสุขภาพมากขึ้นและต้องการผ่อนคลายความเครียด ผู้ประกอบการชาวไทยจึงร่วมมือกับผู้ประกอบการชาวต่างชาติทำธุรกิจสปามากขึ้น โดยเปิดให้บริการสปาตามโรงแรมและรีสอร์ทในเมืองและสถานที่ท่องเที่ยวทั่วประเทศ

ความหมายและประเภทของสปา
1. ความหมาย
International Spa Associate หรือ ISPA ได้ให้ความหมาย ดังนี้
"สปา หมายถึง การส่งเสริมให้เกิดความสุขกายสบายใจเป็นองค์รวม (Holistic) โดยอาศัยบริการหลายชนิดเพื่อช่วยทำให้ร่างกาย จิตใจ และ อารมณ์ มีชีวิตชีวาขึ้นมาใหม่
2. ประเภทของสปา
ธุรกิจสปา มีมากมายหลายประเภท สามารถแบ่งได้ ดังนี้
     1)  สปาแบบบูรณาการ (Destination Spa)  เป็นสปาที่มีบริการห้องพัก เน้นการทำให้ผู้ใช้บริการมีชีวิตชีวา และมีสุขภาพที่ดีขึ้น ในระหว่างการพัก 2-3 วัน หรือ 1 สัปดาห์ หรือมากกว่านั้น จะมีการออกกำลังกายการทรีทเม้นท์ชนิดต่างๆ การรับประทานอาหารเพื่อสุขภาพ การฝึกสมาธิ เน้นการดูแลสุขภาพในลักษณะบูรณาการโดยเฉพาะ ซึ่งผู้ใช้บริการต้องเข้าร่วมโปรแกรมต่างๆที่จัดไว้
    2) สปารีสอร์ท (Resort Spa) เป็นสปาที่ตั้งอยู่ในรีสอร์ท เน้นการให้บริการแก่ผู้ใช้บริการด้วยกิจกรรมสันทนาการหลากหลายประเภท นอกจากการทรีทเม้นท์ เช่น กอล์ฟ เทนนิส การขี่ม้า เล่นสกี กีฬาทางน้ำ มีอาหารสปาและอาหารพื้นบ้านแบบโบราณ ช่วงเย็นสนุกกับกิจกรรมยามว่าง เช่น การเต้นรำ เป็นต้น
   3) สปาที่ไม่พักค้างคืน (Day Spa) ส่วนใหญ่ตั้งอยู่ในโรงแรมศูนย์การค้า ห้างสรรพสินค้า หรือบริเวณสนามบิน เป็นสปาที่ให้บริการด้านการเสริมสวย ผ่อนคลายความเครียด มีการทรีทเม้นท์หลายอย่าง เน้นการให้บริการแล้วเสร็จในระหว่างวัน โดยใช้เวลาครึ่งวันหรือ 1-2-3 ชั่วโมง
   4) สปาในเมืองหรือเขตเมือง (City Spa or Urban Spa) เป็นสปาที่ตั้งอยู่ในโรงแรมเป็นเมืองใหญ่ มีเครื่องอำนวยความสะดวกต่างๆ เช่น ห้องอบไอน้ำ ซาวน่า สระว่ายน้ำ เครื่องออกกำลังกาย ผู้ใช้บริการจะอยู่ผู้ที่อยู่ในระหว่างการเดินทาง
  5) สปาทางการแพทย์ (Medical Spa) ตั้งอยู่ตามสถานรักษาพยาบาล เช่น โรงพยาบาล คลินิก เป็นสปาที่เน้นการมีสุขภาพดี การดูแลสุขภาพเชิงป้องกัน สุนทรียภาพ และการตกแต่งเสริมสวยร่างกายให้ดูดี โดยมีแพย์เป็นผู้ควบคุมดูแลหรือบริหารจัดการ ผู้ใช้บริการสามารถมาใช้บริการแบบไปเช้า-เย็นกลับ หรือพักค้างคืนได้
   6) สปาวิเศษ (Connoisseur Spa) เป็นสุดยอดของสปา เหมาะกับผู้ที่ต้องการสัมผัสกับที่ดีที่สุด เน้นการสร้างบรรยากาศที่ดีเยี่ยม สถานที่พักหรูหรา โอ่อ่า มีพนักงานหลายคนให้บริการลูกค้า 1 คน มีอาหารที่ดีเยี่ยม และ เป็นสปาที่เคยได้รับรางวัลความเป็นเลิศมาก่อน
   7) สปาน้ำพุร้อน (Mineral Spring Spa) เป็นการให้บริการตามแหล่งท่องเที่ยวต่างๆ ที่มีบ่อน้ำแร่หรือน้ำพุร้อนตั้งอยู่
   8) สปาสโมสี (Club Spa) เป็นสปาที่ให้บริการเฉพาะสมาชิกของสโมสร ผสมผสานกับฟิตเนส (Fitness) หรือการออกกำลังกายเพื่อส่งเสริมสุขภาพของสมาชิก
   9) สปาบนเรือสำราญ (Cruise Ship Sea) เป็นสปาหรูหราที่มีคุณภาพเยี่ยมที่สุด (Deluxe Spa) ให้บริการแก่ผู้มีฐานะทางเศรษฐกิจดี ระหว่างเดินทางท่องเที่ยวในเรือสำราญ เป็นบริการสปาผสมผสานการออกกำลังกายและการจัดอาหารสุขภาพ
   10) โฮมสปา (Home Spa) เนื่องจากการใช้บริการสปาตามที่ต่างๆมีราคาสูงมาก ผู้ใช้บริการบางกลุ่มมีรายได้ไม่พอและบางกลุ่มมีเวลาจำกัด จึงหันไปใช้บริการโฮมสปา โดยทำสปาเองที่บ้าน และใช้อุปกรณ์เท่าที่จำเป็น หรือ เรียกใช้บริการในลักษณะให้บริการถึงที่ (Delivery) โดยจะมีพนักงานบริการจากสปามาให้บริการถึงที่บ้าน
 

ที่มา: หนังสือ TIPs and HOW TO สร้างกำไรให้ธุรกิจสปา ต้องทราบวิธีใช้ข้อมูลทางการเงิน โครงการผลิตหนังสือองค์ความรู้ SMEs สถาบันพัฒนาวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม